Sıkça Sorulan Sorular

Besin İntoleransı nedir? Nasıl oluşur?

Besin İntoleransı, besine karşı bağışıklık sisteminin bir yanıtıdır. Vücudumuz besin içerisindeki bir maddeye karşı savunma sistemini harekete geçirerek semptom oluşumuna neden olabilir. İntolerans nedenleri IgG antikorları denilen spesifik gıda antikorlarının oluşturduğu bir bağışıklık yanıtı ile ilişkili iken bazı besin intoleransları enzim eksikliğinden (laktaz eksikliğinden laktoz intoleransı gibi) ya da kimyasal duyarlılık yüzünden oluşabilir. IgG antikorları vücuda alınan besini virüs gibi algılayıp ‘antikor-antijen kompleksi’ adı verilen bağışıklık kompleksi oluşturmak için spesifik gıda proteinlerine bağlanır. Bu bağışıklık kompleksleri, besin intoleransının semptomlarına ve inflamasyona neden olurken eklemler ve diğer organlarda birikir.

“Besin İntoleransı Testi” nedir?

Besin İntoleransı Testi siz fark etmeden hayat kalitenizi düşüren ve vücudunuzda problemlere yol açan besinleri tespit eden bir testtir. Besinler kilo ile ilgili problemler oluşturabileceği gibi dikkat eksikliği, migren, gaz, şişkinlik, bağırsak problemleri, cilt hastalıkları gibi kronik hastalıklara yol açıyor olabilir. Besin İntoleransı Testi ile zaman kaybetmeden hangi besinlerin şikâyetlerinize sebep olduğu belirlenir ve bu besinleri diyetinizden çıkarmanız şikâyetlerinizi giderebilir. Teslerimiz hakkında detaylı bilgi için lütfen tıklayınız.

Peki bahsedilen semptomlar nelerdir?

Besin intoleransı bütün sistemlerde çeşitli belirtilere yol açar. Genel sistemde kilo verememe, gaz, şişkinlik, ödem, gastrit, kabızlık, ishal, irritabl barsak sendromu, merkezi sinir sisteminde dikkat eksikliği, baş ağrısı, migren, uykusuzluk; astım, rinit (nazal alerji), inflamatuar barsak hastalığı ve özellikle çocuklarda geçmeyen karın ağrısı, açıklanamayan eklem ağrısı, artrit, kronik yorgunluk, kalp ritim anormallikleri (çarpıntı gibi), nefrotik sendrom, cilt kaşınması, atopik egzema, ürtiker şeklinde etkisini gösterebilmektedir. Bu semptomlardan sadece birine değil birkaçına birden maruz kalıyor olabilirsiniz. Besin intoleransının semptomlarıyla ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.

Peki bahsedilen semptomlar nelerdir?

Besin intoleransı bütün sistemlerde çeşitli belirtilere yol açar. Genel sistemde kilo verememe, gaz, şişkinlik, ödem, gastrit, kabızlık, ishal, irritabl barsak sendromu, merkezi sinir sisteminde dikkat eksikliği, baş ağrısı, migren, uykusuzluk; astım, rinit (nazal alerji), inflamatuar barsak hastalığı ve özellikle çocuklarda geçmeyen karın ağrısı, açıklanamayan eklem ağrısı, artrit, kronik yorgunluk, kalp ritim anormallikleri (çarpıntı gibi), nefrotik sendrom, cilt kaşınması, atopik egzema, ürtiker şeklinde etkisini gösterebilmektedir. Bu semptomlardan sadece birine değil birkaçına birden maruz kalıyor olabilirsiniz.

Besin İntoleransı ile Besin alerjisi arasındaki fark nedir?

Besin alerjisi, besini vücuda alındıktan ilk yarım saat içinde anafilaksiye kadar gidebilir, şiddetli kaşınma, ciltte şişme ve öksürük gibi çeşitli reaksiyonlarla karakterizedir. Besin alerjisi, IgE antikorlarının üretimi ile ilişkilidir. Gecikmeli besin alerjisi olarak da bilinen besin intoleransında, belirli bir besinin tam olarak sindirilememesi ile 4 güne kadar uzayabilen bir sürede ortaya çıkar. Besin İntoleransı, hayatınızı tehdit edici değildir ama günlük yaşamınızı olumsuz etkiler. Besin intoleransında ise IgG antikorları yükselir.

IgG nedir? IgG ile IgE arasındaki farklar nelerdir?

İmmunoglobulinler, vücuda giren yabancı cisimlere yanıt olarak bağışıklık sistemi tarafından üretilen işlevsel proteinlerin bir sınıfıdır. Bu yabancı maddelere karşı bir savunma olarak B-Lenfositler olarak adlandırılan özel beyaz kan hücreleri tarafından üretilir. IgE antikorları genellikle solunum yolları, akciğer, cilt, burunda klasik alerjilerde üretilen antikorlardır. IgG antikorları ise CNS besin hassasiyet testinde bakılan ve kronik etkiye neden olan antikorlardır. Çalışmalarda da gösterildiği üzere bu yüksek IgG düzeyinin üretimine neden olan besinler diyetten elimine edildiğinde besin intoleransı belirtileri azalmaktadır.

Besinler neden bizi rahatsız eder?

Sağlıklı bir insanın yediği besinler, bağırsaklarda sindirilir ve besinlerin içindeki proteinler, çeşitli enzimlerin etkisiyle, aminoasitlere parçalanır ve vücut için kullanılmak üzere kana geçer. Besin intoleransı olan kişilerde ise belli rahatsızlıklar (enzimsel problemler, geçirgen bağırsak sendromu, bağırsak mantar) gibi kalıcı veya dönemsel rahatsızlıklar, besinlerin bağırsakta düzgün aminoasitleri oluşturacak şekilde parçalanmasını engeller. Parçalanmadan kana geçen besin proteinlerini gören savunma sistemi bu proteinleri tanıyamaz ve aynı bir virüs veya bakteri muamelesi yaparak savunma sistemini harekete geçirir. Savunma sisteminin bu hareketi vücutta birçok yan etkiler ortaya çıkarır. Bunlar yıllarca hatta onyıllarca sürecek hastalıklar olarak bile ortaya çıkabilir. Düşünün ki eğer inek sütüne intoleransınız varsa, her sabah yediğiniz bir parça peynir, belki de sizin yıllardır süren hastalıklarınızın sebebidir.

Besin İntolerans Testi yaptırmalı mıyım?

Eğer yukarıda sayılan semptomlardan herhangi birine sahipseniz ve çözüm aramanıza, birçok şey denemenize rağmen hala bu semptomları düzeltemediyseniz Besin İntolerans Testi yapmanız önerilir.

Besin İntoleransı Testi’ni kimler yaptırabilir?

Hayat kalitesine önem veren, hamile olmayan ve 2 yaşın üzerinde herkes Besin İntoleransı Testi’ni yaptırabilir.

Besin İntoleransı Testi’ni yaptırmadan önce herhangi bir hazırlık gerekir mi? Açlık, tokluk veya antihistaminik ilaçlar etki eder mi?

Besin İntoleransı Testi, klasik alerji testlerinden farklı antikorları incelediği için kullanılan antihistaminik ilaçlar test sonucunu etkilemez. Açlık veya tokluk önemli değildir. Günlük kullanımı olmayan organ naklinde uygulanan immunosupresif (bağışıklık sistemini baskılayıcı) ilaçlar ve çok yüksek derecede steroid kullanımı etki eder.

Hangi besinlerin dokunduğunu kendi kendime tespit edemez miyim?

Besinin alınmasından şikâyetin oluşmasına kadar saatler hatta günler geçmesi, alınan besin ile şikâyetin ilişkilendirilmesini son derece zor hale getirir. Örneğin sabah içtiğimiz bir bardak sütün intolerans etkisi, akşam yorgunluk, şişkinlik veya daha birçok rahatsızlık olarak ortaya çıkabilir. Problemi yaşayan kişi, gün içinde birçok yiyecek yediği için bu rahatsızlığı içtiği bu süte bağlamada zorluk çeker.  Besin intoleransı olan kişiler, yıllarca ne yapacaklarını bilmeden günlük hayat ve aktivitelerinde sıkıntı yaşayabilir hatta bazı vakalarda çalışamaz hale bile gelebilirler.

Besin İntoleransı kilo almaya yol açar mı?

Her besin her insanda aynı etkiyi göstermez. Çok sağlıklı olarak bilinen bir besin bazı insanlarda son derece olumsuz etkilere yol açabilir. Örneğin; çok sağlıklı bilinen brokoli, tansiyonumuzu dengelesin diye her yemeğe eklediğimiz sarımsak ya da sular içinde bekletip her gün yediğimiz ceviz, bazı insanlarda yıllarca süren kilo sorunlarının sebebi olabilir. Pankreas ve mide enzimlerindeki problemler, irritabl bağırsak sendromu veya bağırsak mantarı gibi birçok sebep, yediğimiz besinlerdeki proteinlerin, uygunsuz aminoasitlere parçalanarak bağırsaktan emilmelerine sebep olur. Oluşan inflamasyon neticesinde bağışıklık sisteminiz, aynı bir virüs veya bakteri gibi savunma sistemini harekete geçirir. Besin intoleransımız olan besinleri her aldığımızda bağışıklık sistemimiz savaşması gerektiğine dair komut alır. Bu nedenle vücudumuz devamlı bir savaş ortamında yaşamak zorunda kalır. Savaş sırasında nasıl ki her ordu elindeki her şeyi idareli kullanıp cephane yığmak zorunda ise vücudumuz da savaşırken metabolizmasını (yani her iş için harcadığı enerji miktarını) en aza indirger yani metabolizmamız yavaşlar. Ayrıca devamlı savaş komutu alan bağışıklık sistemi vücuda daha fazla enerji depolaması gerektiği mesajını vererek alınan yiyecek ve kalorilerin direk yağ olarak depolanmasını sağlar yani yağ metabolizması da değişir. Bu nedenle eğer besin intoleransımız var ise hem kilo alırız hem de aldığımız bu kiloları ne kadar diyet ve spor yapsak da ya veremeyiz ya da besin intoleransı olmayan kişilere göre çok daha zor veririz. Ayrıca zar zor verdiğimiz kiloları kısa zamanda fazlasıyla geri alırız çünkü sorununun kökeninde yatan besin intoleransı düzeltilmedikçe vücut yağ tutup metabolizmasını yavaşlatmaya devam edecektir.

Herkeste Besin İntoleransı çıkar mı? Bu testin sonucunda muhakkak dokunan besinler çıkacak mı?

Besin intoleransı birçok insanda çeşitli hastalıklara yol açabileceği gibi, hastalıkların kaynağı vücudumuzdaki başka sorunlara da bağlı olabilir. Besin intoleransı testi yaptıran kişilerin %85’inde besin intoleransının bulunduğu tespit edilmiştir.

İntoleransım olan besinleri hayatımdan çıkarttığım zaman, ne kadar süre içinde fayda görebileceğim?

Yapılan çalışmalarda şikâyetlerinizin çeşidine bağlı olarak değişmekle birlikte ilk 2 hafta içinde düzelmeyi fark edeceğiniz ve 6 haftada ciddi sonuçlar alacaksınız. O besini problem olmadan tekrar yenilebilir hale getirmek için ise çıkan şiddete göre 3-6 ay hayatınızdan çıkarmalısınız.

Food Print tarafından tespit edilemeyen besinler olabilir mi?

Baz gıdalar IgE antikorunun üretimini içeren klasik bir alerjik reaksiyona sebep olabilir. Bunlar IgG antikoruna bakılan Besin İntolerans Testi ile belirlenemez. Vücudun bağışıklık sistemini etkilemeyen ve benzer semptomlara neden olan besinler de olabilir. Örneğin; çikolata, peynir ve kırmızı şaraptaki aminler migren; tartrazin gibi gıda katkı maddeleri ürtiker, döküntü ve astıma; patates, domates ve biberdeki alkaloidler eklemlerde ağrıya; Çin yemeklerindeki monosodyum glutamat terleme ve baş dönmesine neden olabilir.

Bu testin gerçekliğini destekleyen araştırmalar var mı?

Evet, bir dizi çalışmada, egzema, artrit, irritabl barsak sendromu gibi kronik hastalıkların gelişiminde, besin intoleransına neden olan IgG antikorlarının rol aldığı ortaya çıkmıştır. Eğer besin intoleransı ile alakalı araştırma yapmak isterseniz IgG ismi ile arama yaparak bilgilere ulaşabilirsiniz.

Sonuçları bir diyetisyenle görüşmem gerekir mi?

Test sonucunuz çıktıktan sonra Cambridge Beslenme Bilimleri bünyesindeki diyetisyenimiz size danışmanlık yapacaktır. Besinleri ne kadar sıklıkla tüketmeniz/tüketmemeniz gerektiği hakkında bilgi vermesinin yanında elzem besinlere intoleransınız çıktığında besin yetersizliğine meyil vermeden o besinlerin yerine neler tüketebileceğinize dair yardımda bulunacaktır.

Birçok besine yüksek derecede intoleransım var. Bunların hepsini nasıl hayatımdan çıkartacağım?

Eğer birçok şeye intoleransınız var ise yeterli ve dengeli beslenmenizi bozmadan düzeninizi oturtmak için bir diyetisyen ile görüşmenizi öneririz. Karşımıza nadiren çıksa da elzem besinlerin hepsine birden intolerans çıktığında ve sizin 3 ay bunları tüketmemeniz gerektiği durumlarda besin desteği almanızı önermek üzere bir doktora ya da diyetisyene gitmenizi öneriyoruz.

Kırmızı, sarı ve yeşil kolonlardaki besinleri ne kadar sıklıkla tüketmeliyim?

Kırmızı sütundaki besinleri 3 ay boyunca hayatınızdan çıkarmanız gerekir. Sarı sütundaki besinleri haftada 1-2 kere tüketmeniz gerekir. Yeşil sütunda intolerans derecesi yüksek olan besinleri gün aşırı tüketmeye çalışın. Testimizde önemli olan miktar değil tüketim sıklığıdır. Lütfen besinlerin tüketim sıklığına özen gösterin sonrasında da 2 hafta içerisinde vücunuzdaki yenilenmeyi hissedin.

Bu kadar besini hayatımdan çıkarmam benim için çok zor olacak. Teker teker elesem olmaz mı?

Bazı besinlerin tüketimini bırakmak zor olabildiğinden azimli olmak gerekir. İntoleransınız olan besinin herhangi bir reaksiyona sebep olmayan muadillerini tüketiniz. IgG antikorunun yenilenmesi süresi için kırmızı sütundaki besinlerin hepsini bir anda çıkarmanız gerekir. Yeşil sütundaki besinlere yönelin. Yeni besinleri diyetinize eklemek beslenme programınıza karşı hoşnutluğunuzu arttırır ve uygulamanızı kolaylaştırır.

3 ay bu besinleri yemedim diyelim. Sonra ne olacak?

Üç ayın sonunda, semptomlarınız azaldığında, intolerans görülen besinlerden bazılarını yeniden diyetinize eklemek isteyebilirsiniz. Bu aşamaları olan bir süreç olmalıdır. Bir besini diyetinize ekleyin ve yaklaşık beş gün semptomlarınızdaki değişimi gözlemleyin. Bu sırada diğer reaktif besinleri tüketmemeye devam edin. Eğer semptomların başa döndüğünü görüyorsanız, diyetinizden 1-2 aylığına daha çıkarın ve sonra aynı denemeyi yine yapınız. Fakat semptomlarınızda herhangi bir geri dönüş olmadığını görürseniz, söz konusu besini tüketmeye devam edebilirsiniz. Daha sonra yeniden başka bir besini diyetinize izleyerek, bir başka 5 gün boyunca semptomlarınızı gözlemleyebilir ve duruma göre bunu sürdürebilirsiniz. Bu şekilde intoleransınız olan tüm besinleri teker teker diyetinize ekleyin.

Reaksiyon olmayan besinler kırmızı sütuna geçer mi?

Diyetinizi alternatiflendirdiğiniz ve yeni birçok besini diyetinize aldığınız gibi, bu besinlerin aşırı tüketimine giderseniz, yeni besinlere de intolerans geliştirebilirsiniz. Bunu minimuma indirmek için, besin çeşitliliğini arttırmaya ve aynı besini her 3-4 günde sadece 1 kere yemeye çalışın. En önemlisi kendi vücudunuzu tanımak için semptomlarınızı iyi gözlemleyin.

Birkaç ay sonra bu testi bir daha yaptırmam gerekiyor mu?

Birçok danışanımız bir daha test yaptırmaya gerek duymamaktadır. Ancak intolerans dereceleriniz yüksek ise 1 yıl sonra testi tekrarlamanızı öneririz. Karşılaştırma yaparak intolerans test sonucunuza uygun beslendiğinizde semptomlarla beraber intolerans derecenizin de nasıl azaldığınız izleyebilirsiniz. 2.testinizde hafif de olsa intoleranslarınız devam ediyorsa diyetisyenimiz, sizi rahatsız edebilecek bütün besinlerin muadilini bulup sofranızı nasıl zenginleştirebileceğinize dair önerilerde bulunabilir.

Neden sakınmam gereken bir besini tükettiğimde kendimi iyi hissediyorum?

Sakınmanız gereken besini tükettikten kısa bir süre sonrasına kadar mutlu ve rahat hissedebilirsiniz ancak bu davranışınız semptomların geri dönmesine yol açar. Mesela kakao çekirdeğine intoleransınız çıktı ve çikolata yememeniz gerekiyor. Çikolata tükettiğinizde semptomların geçmesine engel olarak sizin bağımlılığınızı kırmada kısır bir döngü yaratır. Biraz azim ile yerine diğer alternatifleri tercih edin. Semptomlarınız geçtiğinde kendinizi yenilenmiş hissedeceksiniz.

Ben bu besinleri tüketmiyorum. Neden intoleransım çıktı?

Bunun iki sebebi olabilir. Birincisi tükettiğiniz (özellikle hazır gıdalarda) besinlerin içerisinde gizli olabilir ki bu yüzden etiket okuma alışkanlığı kazanmalısınız. İkincisi de antikor üretimine neden olan besin ile aynı aileden tüketim yapılmış olunabilir.